Kinh Pháp Cú (phân tích từ ngữ Pāli)

LỜI GIỚI THIỆU
Không biết, không quen nên gọi là “lạ.” Không nắm vững, không rành rẽ nên gọi là “khó.”Ngôn ngữ ñược sử dụng ñể lưu lại lời dạy của ðức Phật ở Tam Tạng (Tipi1aka), tạm gọi theo thói quen là ngôn ngữ Pāi, xem ra còn rất xa lạ ñối với người Việt và gây khó khăn cho người có ý mong cầu học tập. Tiếp xúc và thân cận ñể hiểu biết và quen thuộc thì không còn là “xa lạ.”Nghiên cứu và học tập ñể nắm vững và rành rẽ thì không còn là “khó khăn.” Ngôn ngữ Pāi có thể học ñược hay không? Có thể học ñược. Nên ñến các xứ sở có Theravāda là quốc giáo, ñặc biệt là Sri Lanka, ñể thấy ñược người dân ở xứ sở này trong lúc nói chuyện bình thường có thể dẫn chứng Phật ngôn bằng tiếng Pāi. Người dân ở ñây ñã ñược học tập về Phật Pháp ngay từ lúc nhỏ ở các trường Phật Học (Dhammaschool) vào các ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật hằng tuần. Việc ñọc tụng các bài Kinh Pāi là việc làm thường nhật của Phật tử ở xứ sở này. Học Pāi theo cách nào? Tạm thời ghi nhận có các giáo trình như sau:- Ở các nước quốc giáo như Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Campuchia có chương trình bằng ngôn ngữ bản xứ, thời gian dàixiitừ 10 năm trở lên, chú trọng về từ chương, nếu ñược tham dự các chương trình học này vào tuổi thiếu niên thì sẽ thích hợp hơn.- Giáo trình thuần túy về ngôn ngữ Pāi qua các tài liệu văn phạm bằng Anh ngữ của Ven. A. P. Buddhadatta, A.K. Warder, Lily de Silva, v.v… thực tế cho thấy chỉ có hiệu quả trong việc truyền ñạt phần văn phạm cơ bản.- Giáo trình ở các nước Âu Mỹ chủ trương dạy ngôn ngữ Pāi dựa trên kiến thức về Sanskrit. Sau 3 hoặc 4 năm học theo chương trình này thì có thể nghiên cứu ñộc lập, qua ñó sẽ trau dồi thêm kiến thức. Tìm Hiểu Ý Nghĩa Phật Ngôn: Nếu có ñầy ñủ phước báu ñể ñược nghe Giáo Pháp trực tiếp từ ñức Phật, nếu có ñủ duyên lành ñể theo hầu một vị thầy tận tường về Tam Tạng Pāi thì ñâu cần phải nghiên cứu Văn Tự Pāi ñể làm gì? Trong thời hiện nay, việc học Phật Pháp chủ yếu là qua sách vở hoặc các phương tiện truyền thông, việc học hỏi Văn Tự xét ra lại là việc chính yếu. Người Việt chúng ta ñã quen thuộc việc học Phật Ngôn ñược dịch lại từ các bản dịch của Hán Tạng, và trong thời gian gần ñây là các bản văn ñược dịch lại từ các bản dịch của các thứ tiếng Anh, Thái, Miến, Khmer, v.v… Ở ñây cần phải phân biệt rõ hai khía cạnh:- Lệ thuộc vào bản dịch của các ngôn ngữ khác cho dầu xuất xứ là Hán, hay Anh, Thái, Miến, Khmer (Cambodia), v.v…